Inne

Prawa autorskie – część 1

Tematem dzisiejszego artykułu są prawa autorskie. Do napisania go zainspirował mnie poprzedni artykuł, a konkretnie komentarz w którym Sebastian Jakubiec napisał: „Niestety wielu webmasterów ma niską znajomość prawa autorskiego, a co za tym idzie – nie wie jakie rodzi to konsekwencje.” Dlatego właśnie zdecydowałem się na włożenie trochę pracy oraz wysiłku, czytając  i studiując całą ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych (USTAWA z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych ).

Zaczniemy analogicznie jak jest w ustawie, zatem rozdział 1.

Przedmiot prawa autorskiego

Według ustawodawcy przedmiotem prawa autorskiego jest każdy utwór, który określony jest jako:

„każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).”

Do których zaliczając się utwory:

  1. Wyrażone słowem (literackie, publistyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
  2. Plastyczne;
  3. Fotograficzne;
  4. Lutnicze;
  5. Wzornictwa przemysłowego
  6. Architektoniczne
  7. Muzyczne
  8. Sceniczne
  9. Audiowizualne

Wracając do poprzedniego mojego artykułu, jak widać powyżej „utwory fotograficzne” są chronione, prawami autorskim. Zatem  obrazki bądź zdjęcia znalezione w wyszukiwarce, chociażby w „GOOGLE” są czyjąś własnością i są chronione. Uprzedzając  pytanie, „Czy jeśli nie ma podpisu autora, lub nie można go odnaleźć, to czy można wykorzystać dany utwór?” – Odpowiedź brzmi: Nie, ponieważ jest to czyjś twór i to od niego (lub organizacji organizacji zbiorowe)  zależy co z nim należy działać, rozpowszechniać.

Ochroną nie są objęte odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Trzeba również wiedzieć  nie uznaje za przedmiot prawa autorskiego np. zdjęć prezentujących elewacje budynków lubzdjęć będących prostymi informacjami prasowymi, to samo dotyczy również prostych artykułów

Podmiot prawa autorskiego

Według Art. 8:

  1. „Prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej.”

Przypuszcza się, że autorem danego utworu jest osoba, której nazwisko  jest widoczne na egzemplarzach danego utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnieniem utworu.

Utwór jest chroniony od chwili powstania (ustalenia), chociażby miał postać niedokończoną. Nie ma konieczności zgłaszania swojego autorstwa nigdzie, jedyne co jest potrzebne to dowód który uwiarygodnia, iż jest się autorem.

Co jeśli twórca nie ujawnił swojego autorstwa? Ustawa bardzo dobrze reguluje ten aspekt, określając go następująco:

„Dopóki twórca nie ujawni swojego autorstwa, w wykonaniu prawa autorskiego zastępuje go producent lub wydawca, a w razie ich braku – właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.”

Art. 16.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do:

  1. Autorstwa utworu;
  2. Oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo;
  3. Nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;
  4. Decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;
  5. Nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Zatem autor ma prawo do dobrowolnego zarządzaniem  swoim utworem,  podpisywaniem się swoim  nazwiskiem (prawa osobiste) oraz pobierania opłat za wykorzystanie utworu (prawa majątkowe).

Grafika: freedigitalphotos.net

komentarzy 6

  • Awatar
    Michał Załęcki

    18 lutego 2013 11:22

    „nie uznaje za przedmiot prawa autorskiego np. zdjęć prezentujących elewacje budynków” czyli zdjęcia np. Piramid w Egipcie nie mogą być objęte prawem autorskim?

    Odpowiedz
    • Awatar
      Maciej

      18 lutego 2013 14:24

      Też właśnie tego nie rozumiem.
      Zdjęcie zrobione przeze mnie jest objęte prawami autorskimi – chociażby to była elewacja budynków.
      Wszystko, co jest stworzone podlega prawom autorskim.
      Kacper, musisz dużo jeszcze poczytać o prawach autorskich.

      Odpowiedz
      • Awatar
        Kacper Suliński

        21 lutego 2013 18:55

        Witam, na wstępie chciałem przeprosić za to że dopiero teraz odpisuje, ale mam wiele zajęć które ostatnimi czasy nie pozwalają mi na chwilę odpoczynku. Rzeczywiście nie sprecyzowałem tego zdania dosadnie i w tym miejscu chciałbym przeprosić, ale jest to sporna sprawa, według prawa „Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności
        twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci,
        niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).” Po dokładniejszym wgłebieniu się w temat, sądzę że jednak jest to błędne zdanie, jeśli oczywiście chodzi o budynki. Ponieważ według:

        SN z dnia 05.07.2002 sygn. akt. III CKN 1096/2000 – „Monitor Prawniczy” nr. 8 z 2003 r., str. 369 za twórczość w dziedzinie fotografii uznano każdy z elementów:
        – świadomy wybór momentu fotografowania;
        – punkt widzenia;
        – oświetlenie;
        – ustalenie głębi, ostrości i perspektywy;
        – zastosowanie efektów specjalnych;
        – nadanie fotografii określonego charakteru.
        Elementy te nadając indywidualny charakter pozwalają uznać fotografię za utwór. Tak określił to w wyroku SN.

        Jeszcze raz przepraszam za niedociągnięcia, ale jest to nowy temat i czasem mogę źle coś zrozumieć, dlatego cenne są dla mnie takie komentarze. Kolejną część planuję na ten weekend ;-) Pozdrwiam!

        Odpowiedz
  • Awatar
    misi

    18 lutego 2013 17:37

    zawiłości prawne są zawiłościami, o konkretnych przypadkach decydują sądy, u nas nie ma konkretnych (jak wydawało się mi kiedyś) rozporządzeń

    Odpowiedz
  • Awatar
    Mariusz Kozłowski

    19 lutego 2013 21:08

    Literówka: „lubzdjęć”

    „czytając i studiując całą ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych”
    Po takiej lekturze trochę krótki artykuł…

    Odpowiedz
    • Awatar
      Michał Kortas

      19 lutego 2013 21:10

      Literówki zaraz poprawię. Co do długości… W tytule zapowiedziano, że to część pierwsza. Wkrótce Kacper opublikuje kolejny artykuł na ten temat. Dziękuję za komentarz. Pozdrawiam!

      Odpowiedz

Zostaw odpowiedź